KAMPÜSTE HAKLARIMIZ NELER

Kampüs hayatı sadece ders, sınav ve ödevlerden ibaret değil. Farkında olmasak da, günlük kampüs hayatımızda ve akademik süreçlerde bize tanınmış bir sürü hakkımız var. Üniversite hayatın boyunca sahip olduğumuz temel hakları senin için bir araya getirdik.

1. İfade Özgürlüğü, Örgütlenme ve Sokak Aktivizmi

• İfade ve Düşünceyi Yayma Özgürlüğü: Anayasa’nın 26. maddesi uyarınca herkes; düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Kampüsteki her türlü eleştirel ses ve fikir bu Anayasal şemsiyenin altındadır.
• Sansürsüz Örgütlenme Hakkı: Öğrenciler, üniversite yönetimlerinin bürokratik baskılarından ve sansüründen uzak bir biçimde kulüpler, topluluklar ve bağımsız inisiyatifler aracılığıyla örgütlenme hakkına sahiptir.
• Protesto, Boykot ve Eylem Güvencesi: Öğrenciler akademik forum ve paneller düzenleyebileceği gibi; boykot, yürüyüş ve barışçıl eylemlerle sokak ve kampüs aktivizmini sürdürebilirler. Anayasa’nın 34. maddesi açıkça belirtir: Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı önceden izin almaya tabi tutulamaz.
• Tarihsel Yargı İçtihatları ve AYM Kararları: Baskı politikalarına karşı Anayasa Mahkemesi (AYM), geçmişte basın açıklamasına katıldığı için disiplin cezası verilen öğrencilerin başvurularında hak ihlali kararları vermiş; izinsiz gösteri ve yürüyüşleri doğrudan disiplin suçu sayan maddeleri iptal ederek protesto hakkının dokunulmazlığını tescillemiştir.

2. Disiplin Soruşturmaları, Savunma ve Adalete Erişim

• Savunma Hakkı ve Adil Soruşturma: 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 54. maddesi disiplin süreçlerini düzenler. Olay öğrenildiği andan itibaren soruşturma başlatılsa dahi, öğrenciye yazılı savunma hakkı tanınmadan ceza verilemez.
• İtiraz ve İdari Yargı Yolu: Verilen disiplin cezaları öğrenciye yazılı olarak tebliğ edilmek zorundadır. Kararlara karşı 15 gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir.
• İdarenin Kararlarına Karşı Yargı Yolu: Üniversitelerin aldığı tüm idari kararlara, cezalara ve usulsüzlüklere karşı İdare Mahkemelerinde iptal ve yürütmeyi durdurma davası açma hakkı saklıdır.

3. Eşit Eğitim ve Akademik Haklar

• Fırsat Eşitliği ve Kamusal Eğitim: 2547 Sayılı Kanun’un 7. maddesi, yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlama görevini idareye yükler. Eğitimin niteliksizleşmesine ve piyasalaşmasına karşı kamusal eğitim hakkı esastır.
• Adil ve Objektif Değerlendirme: Öğrencilerin akademik emeği; kişisel kanaatlerden uzak, objektif ve bilimsel kriterlere göre değerlendirilmek zorundadır. Maddi hataların ve sistemsel yanlışların şeffaf bir şekilde düzeltilmesini talep etmek temel bir haktır.
• Sınav İtirazları ve Akademik Haklar: Not değerlendirmelerine iç yönetmeliklerde belirlenen sürelerde itiraz edilebilir; ek sınav ve mazeret sınavı hakları güvence altındadır.

4. Şiddetten, Ayrımcılıktan Uzak Kampüs ve İdarenin Pozitif Yükümlülüğü

• Anayasal Eşitlik İlkesi: Anayasa’nın 10. maddesi uyarınca kimseye ırk, dil, din, cinsiyet, cinsel yönelim veya siyasi görüşü nedeniyle ayrımcılık yapılamaz.
• Güvenli Alan Sağlama Yükümlülüğü: Üniversite yönetimi, yalnızca pasif bir izleyici olamaz; öğrencileri kampüs içindeki her türlü baskı, taciz, şiddet ve ayrımcılıktan korumakla yükümlü olan bir pozitif edim altındadır.

5. Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkı

• Dilekçe Hakkı: Anayasa’nın 74. maddesi doğrultusunda öğrenciler, idareye karşı tüm talep, şikâyet ve itirazlarını resmi dilekçelerle iletme ve yasal süresi içinde yanıt alma hakkına sahiptir.
• Şeffaflık ve Bilgi Edinme: 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile öğrenciler, idarenin kendileri hakkında aldığı kararlara, sınav kâğıtlarına ve akademik belgelere erişim sağlama gücüne sahiptir.

6. Sosyal Haklar, Sağlık ve Kamusal Hizmetler

• Sosyal İhtiyaçların Karşılanması: 2547 Sayılı Kanun’un 47. maddesi gereğince üniversite; öğrencilerin barınma, beslenme, ulaşım, spor ve dinlenme gibi en temel yaşamsal ihtiyaçlarını nitelikli ve erişilebilir şekilde karşılamakla görevlidir.
• Ücretsiz Psikolojik Destek (PDRM): Kampüs bünyesinde kurulan Rehberlik ve Psikolojik Danışma Merkezleri aracılığıyla öğrencilere ücretsiz ve gizlilik esaslı psikolojik destek sunulması yasal bir hizmettir.

7. Güvenceli Kampüs, Katılım ve Fikri Özgürlük Hakları

• Engelsiz Kampüs ve Erişilebilirlik Hakkı: Özel gereksinimli öğrencilerin dersliklere, materyallere, sosyal alanlara ve sınavlara tam, eşit ve engelsiz erişim sağlama hakkı kamusal bir zorunluluktur.
• Kişisel Verilerin Korunması (KVKK): 6698 Sayılı Kanun uyarınca; öğrencilerin notları, disiplin geçmişi, sağlık verileri veya kişisel bilgileri açık rızaları olmadan panolarda, dijital mecralarda ilan edilemez ve üçüncü kurumlarla paylaşılamaz.
• Karar Mekanizmalarına Katılım Hakkı: Gençlik, kendi geleceğini ilgilendiren kararlarda nesne değil öznedir. Öğrenci temsilcilikleri ve konseyleri aracılığıyla üniversite senatosu ve yönetim organlarında söz ve karar hakkına sahiptir.
• Akademik Özgürlük ve Fikri Üretim Hakkı: Öğrencilerin bilimsel çalışmalarında, tezlerinde ve araştırmalarında herhangi bir sansüre, idari baskıya veya akademik kısıtlamaya uğramadan fikri üretim yapma özgürlüğü dokunulmazdır.